Anthropic vừa khiến thị trường AI thêm một lần giật mình khi chấp nhận trả cho xAI tới 1,25 tỷ USD mỗi tháng để mua năng lực tính toán. Đây không còn là kiểu hợp đồng thuê hạ tầng thông thường, mà là một thương vụ đủ lớn để cho thấy cuộc đua AI đang bị chi phối ngày càng mạnh bởi một yếu tố rất thực dụng: ai có nhiều compute hơn, người đó có lợi thế hơn.
Theo thông tin lộ ra từ hồ sơ S-1 của SpaceX, Anthropic đã ký thỏa thuận mua lượng compute tương đương 300 megawatt, gần như nuốt trọn công suất của trung tâm dữ liệu Colossus 1 gần Memphis, Tennessee. Mức giá chính thức là 1,25 tỷ USD mỗi tháng cho đến tháng 5/2029, dù hai tháng đầu có áp dụng giá ưu đãi khi xAI hoàn tất giai đoạn tăng tốc vận hành. Nếu giữ nguyên quỹ đạo đó, thương vụ này có thể mang về cho xAI hơn 40 tỷ USD doanh thu.
Điểm đáng chú ý là xAI giờ không chỉ còn đóng vai một công ty xây mô hình AI cho riêng mình. Họ đang dần mang dáng dấp của một nhà cung cấp hạ tầng, kiểu “neocloud” mới nổi trong ngành, nơi doanh nghiệp vừa tự dùng trung tâm dữ liệu cho mô hình của mình, vừa bán phần công suất dư thừa cho các đối thủ khác. Với xAI, đây là cách biến hạ tầng khổng lồ từ gánh nặng chi phí thành cỗ máy in tiền, ít nhất là trên lý thuyết.
Nhưng mặt còn lại của câu chuyện cũng lộ ra khá rõ: xAI có thể đã xây quá nhanh, quá lớn, và giờ cần tìm cách kiếm tiền từ phần compute chưa khai thác hết. Chính hồ sơ của SpaceX cũng thừa nhận thương vụ này giúp công ty “kiếm tiền từ phần công suất hạ tầng chưa sử dụng”. Nói cách khác, không chỉ Anthropic cần compute, mà xAI cũng đang cần khách hàng đủ lớn để biện minh cho những khoản đầu tư hạ tầng khổng lồ trước khi tiến gần hơn tới thị trường đại chúng.
Điều này càng đáng để ý khi mức độ sử dụng Grok - chatbot chủ lực của xAI - được cho là đã giảm đáng kể trong những tháng gần đây, khiến một phần máy chủ có thể được giải phóng để bán ra ngoài. Trong một nghịch lý rất thời đại, đối thủ AI của Anthropic lại trở thành bên đi bán năng lực tính toán cho chính Anthropic.
Ở góc rộng hơn, thương vụ này phản ánh một thực tế ngày càng rõ trong thế giới AI: mô hình giỏi là chưa đủ, dữ liệu lớn cũng chưa đủ, mà hạ tầng tính toán mới là thứ quyết định ai có thể tăng tốc lâu hơn. Khi tiền đổ vào trung tâm dữ liệu, GPU và điện năng ngày càng lớn, những hợp đồng compute kiểu này có thể sẽ trở thành chuyện bình thường mới của ngành AI.